ความหมายของพระธรรมจักร

ความหมายของพระธรรมจักร

วงล้อแห่งชีวิต (อังกฤษWheel of life) หรือ ธรรมจักร (อังกฤษDharmachakra ; Wheel of Dhamma)
ในศาสนาพุทธและฮินดู เป็นสัญลักษณ์แทนวัฏจักรเวียนว่ายตายเกิด หรือวงเวียนแห่งการ ประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ของพระพุทธองค์

ลักษณะของธรรมจักรดั้งเดิมมีสองรูปแบบ คือมี หกซี่ หรือบางครั้งห้าซี่ และรูปแบบที่กำเนิดในพุทธศาสนาคือ แปดซี่ สอดคล้องกับ มรรคแปด หรือรูปพระหัถต์

รหัสยูนิโค้ด ซึ่งเป็นรหัสตัวอักษรสากลสำหรับคอมพิวเตอร์ เรียกวงล้อแห่งชีวิตว่า "Wheel of Dhamma" (วงล้อแห่งธรรม) และมีซี่แปดซี่ มีรหัสคือ "U+2638" และมีลักษณะดังนี้:  

 
ธรรมจักรมีกำ 8 ซี่ หมายถึงอริยมรรคมีองค์ 8 ในทางพระพุทธศาสนา
 
ธรรมจักรอันใช้เป็นเครื่องหมายของคณะสงฆ์ไทย มีกำ 12 ซี่
 
ธรรมจักรมีกำ 12 ซี่ ในตราสัญลักษณ์พุทธชยันตี 2600 ปี แห่งการตรัสรู้
 
สัญลักษณ์ธรรมจักรซึ่งใช้เป็นเครื่องหมายของอนุศาสนาจารย์ของกองทัพสหรัฐอเมริกา
 
ธงสัญลักษณ์พุทธชยันตี 2600 ปี แห่งการตรัสรู้

 

ชื่อของธรรมจักร

แม้ว่าคำเรียกทุกคำส่วนมากจะแปลได้ความหมายว่า วงล้อแห่งชีวิต แต่วงล้อนี้ก็มีหลายชื่อเช่น

  • วงล้อแห่งการเปลี่ยนแปลง (วัฐจักร)
  • วงล้อแห่งธรรม (ธรรมจักร)

สัญลักษณ์นี้เรียกได้อีกอย่างว่า จักร หรือ จักรา โดยวงล้อแห่งชีวิตจะเรียกชื่อเฉพาะว่า ธรรมจักร ซึ่งหมายถึง "วงล้อแห่งธรรม" หรือ "ต๋าหม่าหลุน" ในภาษาจีนกลาง

ธรรมจักรในพุทธศาสนา

ธรรมจักรแปดซี่จะใช้ในพุทธศาสนาเท่านั้น โดยซี่ทั้งแปดจะหมายถือ มรรคแปดซึ่งเป็นหนทางสู่การบรรลุ โดยความหมายอื่นที่มีการเอ่ยถึงคือ:

  • รูปทรงวงกลม (จักร) แทนความสมบูรณ์แบบของพระธรรม
  • แกนกลางแทนคำสอนซึ่งเป็นแก่นของการฝึกเพื่อนิพพาน
  • ขอบที่เชื่อมซี่ของธรรมจักรไว้จะหมายถึงความสมถะ มั่นคงยึดถือทุกสิ่งไว้ด้วยกัน

จำนวนกำของธรรมจักรที่มากกว่า 8 ซี่ จะมีความหมายอื่นในทางพระพุทธศาสนาที่ต่างออกไป ดังนี้

  • ถ้ามี 12 ซี่ หมายถึง ปัจจยาการ หรือ ปฏิจจสมุปบาท 12
  • ถ้ามี 24 ซี่ หมายถึง ปัจจยาการทั้งด้านเกิด 12 และด้านดับ 12
  • ถ้ามี 31 ซี่ หมายถึง ภูมิ 31(กามภูมิ 11 รูปภูมิ 16 และอรูปภูมิ 4)

    ธรรมจักรในวัฒนธรรมทั่วไป

  • มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในประเทศไทย ใช้ธรรมจักรสิบสองซี่ เป็นตรามหาวิทยาลัย
  • มหาวิทยาลัยเกริก ในประเทศไทย ใช้รูปธรรมจักรทับอยู่ด้านหน้าคบเพลิง ภายในธรรมจักรมีรูปต้นไม้ ด้านบนมีอักษรภาษาบาลี วิชฺชา จรณ สมฺปนฺโน เป็นตรามหาวิทยาลัย
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

Powered by MakeWebEasy.com